176 Seri Nolu VUK Sirküsü Neleri Etkiledi?

Yazan /

2024/3. GEÇİCİ ENFLASYON DÜZELTMESİNDE YOL HARİTASI 3

31/12/2023 tarihli gelir tablosundaki brüt satışlar toplamı 50.000.000 TL ve üstü olan bilanço esasına tabi gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri 2024/3. Dönem için 30.06.2024-30.09.2024 dönemi için 18 Kasım 2024 Pazartesi günü mesai saati bitimine kadar enflasyon düzeltmesi yapılmış bilançolarını ve gelir tablolarının yer aldığı geçici vergi beyannamelerini vereceklerdir.

1-   Brüt satışları 50.000.000 TL altında kalacakların yapacağı işlemler

  • 31.12.2023 gelir tablosu brüt satışları 50.000.000 TL’nin altında olanlar 2024/3. Geçici vergi döneminde de enflasyon düzeltmesi yapmayacaktır. Bu mükellefler 2024 Geçici Vergi dönemlerinde defter kayıtlarında yada beyanname üzerinde enflasyon düzeltmesine ilişkin herhangi bir enflasyon düzeltmesi yapmayacak, kayıt atmayacak, beyanname üzerinde bir işlem yapmayacaklardır. Ancak bu mükellefler 2024/2. Geçici vergi dönemine ilişkin enflasyon düzeltmesi yapıp bu kayıtlarını 30.06.2024 tarihi itibariyle defter kayıtlarında gösterip 2024/2. Geçici Vergi Beyannamesinde; enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kar yada zararları indirim yada KKEG olarak göstermiş olan mükellefler 2024/3. Geçici döneminde iki yoldan birini uygulayarak işlemlerini yapabileceklerini düşünüyoruz.
  • Birinci yöntem; 2024/2. Geçicide enflasyon düzeltmesine ilişkin yapılan tüm kayıtların

ters kayıt ile 698 hesabın borç ve alacak tarafına işlenmesi, 698 hesabın bakiyesinin de  1 gelir tablosunda yer alan 648 yada 658 hesaplar ile kapatılması. Bu şekilde enflasyon

düzeltmesinin etkisinin defter kayıtlarından kaldırılması ve devamında 2024/3. Geçici vergi beyannamesinde 2024/2. Geçici beyannamesi üzerinden indirim yada KKEG olarak dikkate alınan tutarların indirim/ KKEG olarak beyannamede gösterilmemesi,

  • İkinci yöntem; defter kayıtlarının mevcut haliyle bırakılması, ancak 30.06.2024 tarihi itibariyle değerlenmiş olan kıymetlerin maliyet, gider yada amortisman hesabında enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan farkların beyanname üzerinde indirim yada KKEG olarak dikkate alınması, 2024 KV beyanında ise enflasyon düzeltmesini altı aylık olarak (30 Haziran 2024-31. Aralık 2024 arası) taşıma katsayısı ile düzeltmelerin yapılması, geçici vergi döneminde indirim yada KKEG olarak dikkate alınan tutarların 2024 KV beyannamesinde gösterilmemesi.
  • 50.000.000 TL altında olan mükelleflerin 2024 KV beyanında yıllık olarak enflasyon düzeltmesi yapacakları da unutulmamalıdır.

2-  Düzeltmeye Tabi Hesapların Tespiti;

  • 2024/3. Geçici döneminde düzeltmeye tabi hesaplar, 2024/2. Geçicide olduğu gibi aşağıdaki hesaplardır.
  • Aşağıdaki tabloda yer alan 570 ve 580 hesaplar 2023 ten gelen hesaplar olup, bu hesaplar düzeltmeye tabi tutulacaktır. 2024/2. Geçici dönemi itibariyle ortaya çıkan dönem karı

2024 geçici vergi dönemleri ve kurumlar vergisi döneminde düzeltmeye tabi tutulmayacaktır. 2024 karının kesinleşmesinden sonra 2025 yılı için enflasyon düzeltmesi devam ederse geçmiş yıl karı olarak 2025 yılında düzeltmeye tabi tutlacaktır.

110150151152153157159170180240
242245250251252253254255257258
259260261262263264268271272278
280294340350380440480   
500502503520521522523525529540
541542548549570580    
111112126179226243269279326426

3-   Taşıma/Düzeltme Katsayılarının Tespiti

  • Enflasyon düzeltmesinde 2024/3. Geçici vergi döneminde uygulanacak olan katsayılar aşağıdaki gibidir.

2

EYLÜL DÜZELTME KATSAYISI1,00000
AĞUSTOS DÜZELTME KATSAYISI1,01366
TEMMUZ DÜZELTME KATSAYISI1,03069
HAZİRAN TAŞIMA KATSAYISI1,05070
BASİT ORTALAMA KATSAYISI1,02472
ROFM ORANI (30.09.2024 ENDEKSTEKİ ARTIŞ/ MB OCAK TİC. KREDİ ORT ARTIŞ)0,46609
  • 2024/3. Geçici için taşıma katsayısı 1,05070 olarak uygulanacaktır.
  • Düzeltmeye esas tarih olarak 2024/2. Geçicide düzeltilmiş kıymetler aynen duruyorsa bunlar için düzeltme taşıma katsayısı olan Haziran katsayısına (1,05070) göre yapılacak.
  • 30.06.2024-30.09.2024 tarihleri arasında aktif/pasife dahil olmuş kıymetler var ise yukarıdaki ilgili aylar düzeltme katsayısıyla (aktif/pasife girdiği tarihin dahil olduğu ay katsayısı) düzeltme yapılacaktır.

4-   Stokların Düzeltmesi

  • Stokların düzeltilmesinde; 30.09.2024 tarihi itibariyle var olan stok dikkate alınacaktır. Söz konusu stokların 2023 ten gelen enflasyon düzeltme farkları var ise, stok 30.09.2024 tarihi itibariyle kayıtlarda duruyorsa bu farkın stok maliyetine dahil edilmesi, 30.09.2024 tarihi itibariyle kullanıldı ise var olan farkların üretilen yada satılan stok maliyetine dahil edilmesi unutulmamalıdır. 30.09.2024 tarihi itibariyle var olan stokların düzeltmeye esas değeri içine varsa daha önceki dönemlerden oluşan enflasyon farkları dahil edilerek düzeltmenin yapılacağı unutulmamalıdır.
  • ​
  • Stokların düzeltilmesinde gerçek yöntem yerine toplulaştırılmış yöntem kullanılabilir, ancak 2024/2. Geçicide;
  • Gerçek yöntem kullanıldı ise 2024 /3. Dönem ve 2024 KV’nde gerçek yöntem kullanılmak zorunda, 2025 hesap döneminde toplulaştırılmış yönteme dönülebilir.
  • Toplulaştırılmış yöntem seçildi ise 2024,2025,2026 dönemlerinde (geçici vergi dönemleri dahil) toplulaştırılmış yöntem kullanılmak zorunda, gerçek yönteme geçilemez.

3

2024/2. Geçici vergi döneminde toplulaştırılmış yöntemlerden basit yöntem ve hareketli ağırlıklı ortalama yönteminden biri seçildi ise o yöntem ile 2024/3. Geçici vergi stok düzeltmesi yapılacaktır.

  • Stoklar için toplulaştırılmış yöntemden biri olan basit yöntemi 2024/2. Geçici Vergi döneminde seçenler 30.09.2024 tarihi itibariyle var olan (stok maliyet kayıtlarından sonra kalan bakiye) stoklarını doğrudan basit ortalama katsayısı olan 1,02472 katsayısı ile stok bakiyeleri çarpılarak bulunan fark; stok maliyetine borç, 698 hesaba alacak (gelir) kaydedilecektir.

176 nolu VUK Sirküleri Kapsamında Stok Düzeltmek Zorunda Olanlar

  • 2024/2. Dönem stoklarını basit usulde düzeltmeyi tercih etmiş olup, 2024 yılının ikinci geçici vergi döneminde enflasyon düzeltmesi 30.06.2024 tarihli stokların düzeltilmesinde 1,03421 katsayısını kullanan mükelleflerin 1,08881 katsayısı ile düzeltme yapmaları gerektiği 176 nolu VUK Sirkülerinde belirtilmiştir.
  • Sirküler uyulması gereken düzenleyici işlem tesis ettiğinden uyulması zorunlu maalesef. Ancak, ihtirazi kayıtla beyan edilip «gerçek geriye yürümezlik» kapsamında dava açılabilir.
  • Düzeltme yapmayı tercih eden mükellefler, geçmişe yönelik olarak 30.06.2024 tarihli stoklar 1,08881 katsayısı ile tekrar hesaplanacak, daha önce 1,03421 katsayısına göre hesaplanıp gelir kaydedilen tutar ile yeni hesaplanan tutar arasındaki fark 30.06.2024 gelir tablosunda 648 hesap var ise bu hesaba ilave edilecek, 658 hesap var ise bu hesaptan mahsup edilecektir. Bu yeni değere göre 30.09.2024 dönem sonu stok maliyetleri yeniden hesaplanarak 2024/3. geçici vergi dönemi satılan mal-mamul maliyeti kaydı yapılacaktır. Yani 30.06.2024 tarihi itibariyle basit ortalama yöntemine göre değerlenmiş olan örneğin 1.000.000 TL stoğun düzeltilmiş değeri 1.034.200 TL katırlarda görülmekte olup, bunun düzeltme öncesi değer olan 1.000.000 TL nin iki düzletme katsayısı arasındaki fark olan (1,08881-1,03421) 0,0546 katsayısı ile çarpılasıyla hesaplanan 54.600 TL stok maliyetine eklenecek karşı hesabı da gelir tablosunda 648 hesap varsa bu hesaba gelir, 648 olmayıp 658 hesap varsa bu hesaba alacak kaydedilecektir. Düzeltilmiş olan bu değer 30.09.2024 tarihi itibariyle stok enflasyon düzeltmesinde, düzeltmeye tabi tutulacaktır.
  • Bu durum aynı zaman 2024/2 gelir tablosundaki kar/zararı değiştireceğinden 2024/2. Geçici vergi matrahı da değişecektir.
  • 2024/2. geçici için yeniden yapılacak olan bu hesaplamada, 2024/2. dönem geçici                                                                                                                4

vergi matrahı;

  • –Zarar sebebiyle oluşmamışsa, bu farkın zararı kara geçirip geçirmediği kontrol edilecek,
  • Zararın kara dönmesi yada karlı olması halinde bu farkın dahil edilmesi ile bulunacak yeni değerin %10 u ile düzeltme sebebiyle ilave edilen fark karşılaştırılarak, farkın geçici vergi olması gereken matrahın % 10’undan daha az olması halinde beyanname üzerinde düzeltme yapılmadan işlem yapılabileceği,
  • Düzeltme sonucu ortaya çıkan farkın düzeltme sonrası ortaya çıkan geçici vergi matrahının % 10’undan fazla olması halinde 2024/2. geçici vergi beyannamesi için düzeltme verilmesi gerekecektir.

5-      Amortisman Ayırma, ATİK ve Birikmiş Amortisman Enflasyon Düzeltmesi

  • Enflasyon düzeltmesi öncesi amortisman hariç dönem sonu işlemlerin tamamlanması esastır.
  • Amortismana tabi iktisadi kıymetler için 30.06.2024 tarihi itibariyle düzeltilmiş olan değerler üzerinden önce düzeltme yapılıp daha sonra amortisman hesaplanacaktır. 30.06.2024 tarihi itibariyle düzeltilmiş ve üzerine altı aylık amortisman eklenmiş olan birikmiş amortisman tutarı da 30.09.2024 tarihi itibariyle bağlı olduğu duran varlıktaki üç aylık artış oranı hesaplanıp bu oran üzerinden düzeltilecektir.

6-   ROFM Hesabı

  • Stokların ve duran varlıkların 30.06.2024-30.09.2024 tarihleri arasında maliyetlerine eklenmiş olan finansman maliyeti var ise bu maliyetler için reel olmayan finansman maliyeti (ROFM) hesaplanıp düzeltilecek değerden çıkarılması gerekiyor. Stoklarda toplulaştırılmış yöntem kullanılması halinde ROFM hesabına gerek yoktur.
  • ROFM’nin hesabında toplam finansman maliyeti yöntemi seçildiği takdirde 165 nolu vuk                                                                                                              5 sirkülerindeki formülde yer alan “ilgili hesap dönemine ait yi-üfe artış oranı”ndan kasıt 9

aylık ÜFE’deki artış mı? Yoksa son üç aydaki ÜFE’deki artış mı? Bu konu bu geçicide yine tartışma yaratacak gibi görünüyor.

  • ​
  • Üç aylık ÜFE’deki artışa göre ROFM ORANI 0,09133,
  • Dokuz aylık ÜFE’deki artışa göre ROFM ORANI 0,46609 çıkmakta.
  • Şahsi kanaatim, sirküler açıklaması kapsamında 2024/3. Geçici vergi dönemi uygulanacak olan ROFM oranı 0,46609 olacak. Bu orana isabet eden ve ATİK maliyetine 2024/3. Geçici vergi döneminde dahil edilmiş finansman maliyetleri enflasyon düzeltmesine tabi olmayacaktır.
  • 2023 sonu ATİK ROFM olarak hesaplanan tutarın 5 yılda beyanname üzerinde itfası mümkün olduğundan 2024’e isabet eden kısmını beyanname üzerinde indirimini unutmayın.

7-   Düzeltme Sonucu Yapılacak Muhasebe Kayıtları;

  • Aktif hesapların düzeltilmesinden kaynaklanan fark tutarları 698 hesaba alacak kaydedilerek, pasif karakterli hesapların düzeltilmesinden kaynaklanan fark tutarları 698 hesaba borç kaydedilecek.
  • 698 hesabın bakiyesi alacak verirse bu tutar 648 hesaba, borç verirse 658 hesaba aktarılarak doğrudan gelir tablosuna yansıtılacaktır.

8-      İhracat faaliyetiyle iştigal eden kurumlar ile sanayi sicil belgesini haiz olup münhasıran üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların enflasyon düzeltmesi sonrası oluşan kar ya da zararlarına da kurumlar vergisi oranları indirimli şekilde uygulayacak mı?

Evet Uygulayacak.

  • Münhasıran ihracat faaliyetiyle iştigal eden kurumlar ile sanayi sicil belgesini haiz olup münhasıran üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların enflasyon düzeltmesi sonrası oluşan kar ya da zararlarına da kurumlar vergisi oranları indirimli şekilde uygulanacaktır.
    • Kazançlarının bir kısmı Kurumlar Vergisi Kanununun 32 nci maddesi kapsamında                                                                                             6 indirimli kurumlar vergisi oranına esas teşkil eden faaliyetlerden oluşmakla birlikte, indirimli oran uygulanmayan faaliyetleri de bulunan mükellefler, uygun bir dağıtım

anahtarı kullanarak enflasyon düzeltmesi sonrası oluşan kar ya da zararlarına uygulayacakları kurumlar vergisi oranlarını tespit edeceklerdir. Diğer bir ifadeyle, kazancına indirimli kurumlar vergisi oranının uygulandığı faaliyetlerinin yanı sıra, %25 oranının uygulanacağı kazançları da bulunan mükellefler; maliyet, hasılat gibi unsurları dikkate almak suretiyle uygun bir dağıtım kullanacak ve bu dağıtım anahtarıyla enflasyon düzeltmesi sonucunda oluşan kar ya da zararlarına uygulayacakları kurumlar vergisi oranını tespit edeceklerdir.

  • Örnek 5: (KL) Ltd. Şti. spor ekipmanlarının perakende satışı faaliyetiyle iştigal etmekte olup, mükellefin yurtdışına satışları da bulunmaktadır. Mükellef 2024 hesap dönemi sonunda 3.000.000 TL kazanç elde etmiş, bu kazançların 750.000 TL’si ihracat faaliyetinden oluşmuştur. Ayrıca, dönem sonu bilançosunun enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu mükellefin 500.000 TL enflasyon düzeltme karı ortaya çıkmıştır. Mükellef kurum tarafından maliyet unsurları dikkate alınarak, indirimli kurumlar vergisi oranına esas teşkil eden ihracat faaliyetine ilişkin maliyet unsurlarının toplam maliyete bölünmesi suretiyle enflasyon düzeltme karına uygulanacak kurumlar vergisi oranları tespit edilecektir. Mükellefin, ihracat faaliyetine ilişkin maliyetinin 1.250.000 TL, bu hesap dönemi içerisindeki toplam maliyetinin de 5.000.000 TL olduğu dikkate alındığında,   enflasyon   düzeltme   karına   indirimli   kurumlar

((1.250.000/5.000.000)*500.000)=125.000 TL olacaktır. vergisi uygulanacak kısım Buna göre, 125.000 TL enflasyon düzeltme karına %20 kurumlar vergisi oranı uygulanacak, (500.000-125.000=) 375.000TL enflasyon karına ise %25 kurumlar vergisi oranı tatbik edilecektir.

ENFLASYON DÜZELTMESİ KARI FAALİYETLERE DAĞITILMIŞ

 100%5G,80%24,51%15,6G% 
Toplam Hasılatİhracat faaliyetiİmalat faaliyetiDiğer faaliyetler
A-BRÜT SATIŞLAR (60)102.000.000,0061.000.000,0025.000.000,0016.000.000,00
1-Yurtiçi Satışlar (600)38.000.000,00 24.000.000,0014.000.000,00
2-Yurtdışı Satışlar (601)40.000.000,0060.000.000,00  
3-Diğer Gelirler (602)4.000.000,001.000.000,001.000.000,002.000.000,00
B-SATIŞ İNDİRİMLERİ(-) (61)3.000.000,002.000.000,00500.000,00500.000,00
C-NET SATIŞLAR99.000.000,0059.000.000,0024.500.000,0015.500.000,00
D-SATIŞLARIN MALİYETİ (-) (62)64.000.000,0040.000.000,0014.000.000,0010.000.000,00
BRÜT SATIŞ KARI / ZARARI35.000.000,0019.000.000,0010.500.000,005.500.000,00
E-FAALİYET GİDERLERİ (-) (63)12.000.000,006.600.000,002.760.000,002.640.000,00
FAALİYET KARI / ZARARI23.000.000,0012.400.000,007.740.000,002.860.000,00
F-DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR (64)29.000.000,006.980.392,166.450.980,3915.568.627,45
10- ENFLASYON DÜZELTME KARI10.000.000,005.980.392,162.450.980,391.568.627,45
ARA TOPLAM52.000.000,0019.380.392,1614.190.980,3918.428.627,45
G-DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR(-) (65)13.200.000,00800.000,00400.000,0012.000.000,00
 
ARA TOPLAM38.800.000,0018.580.392,1613.790.980,396.428.627,45
H-FİNANSMAN GİDERLERİ(-) (66)4.000.000,002.392.156,86980.392,16627.450,98
ARA TOPLAM34.800.000,0016.188.235,2912.810.588,245.801.176,47
I-OLAĞANDIŞI GELİR VE KÂRLAR (67)3.000.000,000,000,003.000.000,00
ARA TOPLAM37.800.000,0016.188.235,2912.810.588,248.801.176,47
J-OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR(-) (68)6.000.000,000,000,006.000.000,00
DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI (TİCARİ BİLANÇO KARI ZARARI )31.800.000,0016.188.235,2912.810.588,242.801.176,47
KKEG +3.000.000,00   
SAFİ KURUM KAZANCININ DAĞILIMI ORANSAL DAĞILIMI34.800.000,0046,52%36,81%16,67%
SAFİ KURUM KAZANCININ DAĞILIMI TUTARSAL34.800.000,0016.188.235,2912.810.588,245.801.176,47
TOPLAM ÖDENECEK KV7.762.482,353.237.647,063.074.541,181.450.294,12

9- İhracat, imalat faaliyeti sebebiyle indirimli kurumlar vergisi uygulayanlar 2024/2. geçici için geçmişe yönelik düzeltme olacak mı?

  • Sirküler uyulması gereken düzenleyici işlem tesis ettiğinden uyulması zorunlu maalesef. Ancak, ihtirazi kayıtla beyan edilip «gerçek geriye yürümezlik» kapsamında dava açılabilir.
  • Enflasyon düzeltmesinde kaynaklanan kar/zararın ihracat, imalat ve diğer faaliyetlere isabet eden tutarlarının bulunarak vergilendirilmesi gerektiği belirtildiğinden, geçmişe yönelik olarak 30.06.2024 tarihi itibariyle bu hesaplamanın yapılarak ihracata, imalata ve diğer faaliyete ait matrah belirlenip vergi hesaplanması gerekecektir.
  • 2024/2. geçici için yeniden yapılacak olan bu hesaplama 2024/2. geçici vergi beyannamesinde beyan edilen kazançlar üzerinden hesaplanan vergi ile düzeltme sonucunda hesaplanacak olan geçici vergi arasında fark çıkabilecek olup;
  • -2024/2. geçici vergi beyanlarında geçici vergiyi yukarıda bahsedildiği şekilde enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan enflasyon düzeltme kar-zararını (648-658 hesaplarda yer alan tutar) ihracat, imalat ve diğer faaliyetlerden elde edilen kazanca pay vererek vergi hesapladı ise herhangi bir düzeltme yapmamaları,
  • – 2024/2. geçici vergi beyanlarında gelir tablosunda enflasyon düzeltme karı beyan edenlerin doğrudan %25 oranında vergiye tabi tutanların isteğe bağlı olarak düzeltme yapma yada yapmama hakkını kullanmaları, düzeltme yapmama halinde herhangi bir vergisel sorunla karşılaşmayacakları,
  • 2024/2. geçici vergi beyanlarında gelir tablosunda enflasyon düzeltme zararı beyan edenlerin      geriye dönük düzeltme yapmaları ve ihracat, imalat ve diğer

faaliyetlerden elde edilen kazanca pay vererek yeniden vergi hesaplamaları, eksik                                                                                                  8 geçici vergi beyanında bulundu ise eksik vergiyi beyan edip ödemeleri gerektiği

  • Sonucu ortaya çıkmaktadır.

10-  Binek Oto Birikmiş Amortismanın (257 Hesabının) Düzeltilmesinden Kaynaklanan KKEG’nin Hesabı Ve Beyannameye İlavesi

  • Binek oto amortisman giderinde KKEG uygulanan tutarlar için, 257- binek oto amortisman tutarının 2024’te düzeltilmesi sebebiyle gider kaydedilen tutar içinde 257 hesabın KKEG yapılan kısmına isabet eden tutarın bulunup beyannamede KKEG yapılması gerekmektedir.

11-  Avansların Durumu

  • Alınan veya verilen avanslar var ise bunlar döviz cinsinden ise döviz kur değerlemesi yapılacak olup, ayrıca enflasyon düzeltmesi yapılmayacak.
  • Alınan ve verilen avanslar TL olarak takip ediliyorsa ve alındığı ya da verildiği tarih itibarıyla belli bir mal ya da hizmet bedeline endekslenmiş ise, yani avansın alındığı ya da verildiği tarih itibari ile malın fiyatı sabitlenmiş ise bu hesaplar enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak.

12-    Depozito Ve Teminatların Durumu, 180, 280 hesapların durumu

  • Depozito ve teminatlar verildiği ya da alındığı tarih itibari ile belli bir mal ya da hizmet bedeline sabitlenmiş ise bu depozito ve teminatlar da enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak.
  • İlgili depozito ve teminat hesabının 2024 yılı içinde ödeme, tahsil, işlemin gerçekleşmesi vb. sebeple kapanması halinde;
  • Depozito ve teminatların 2023 yılından gelen düzeltme farkları varsa gelir yada gider olarak kapatılması, ancak bunların gelir yazılması halinde beyannamede indirim, gider yazılması halinde beyannamede KKEG yapılması
  • Depozito ve teminatların 2024 yılı içinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan düzeltme farkları varsa gelir yada gider olarak kapatılması, beyannamede bunlara ilişkin herhangi bir işlem yapılmaması
  • gerekecektir.
  • ​
  • Aynı durum 180 yada 280 hesaplarda izlenip düzeltmeye tabi tutulmuş olan hesaplar için de yukarıda depozito ve teminat için yapılan açıklamalar bu hesaplar için de geçerli olacaktır.

13-Yıllara yaygın inşaat enflasyon düzeltme hesabının kalan bakiyelerinin takip edildiği “178- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” veya “358- Yıllara Yaygın İnşaatEnflasyon Düzeltme Hesabı”nda yer alan bakiyeler, ayrıca enflasyon düzeltmesine tabi  tutulacak mı?

  • Yıllara yaygın inşaat enflasyon düzeltme hesabının kalan bakiyelerinin takip edildiği “178- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” veya “358- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı”nda yer alan bakiyeler, ayrıca enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır.

14-      “263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri” hesabında aktifleştirilen harcamaların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasından kaynaklı fark tutarlarının, Ar-Ge ve tasarım indirimine konu edilecek mi?

  • “263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri” hesabında aktifleştirilen harcamaların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasından kaynaklı fark tutarlarının, Ar-Ge ve tasarım indirimine konu edilmesi mümkün değildir.
  • Örnek 1: Ar-Ge merkezinde bulunan (AB) A.Ş. 11/4/2024 tarihinde (C) Ltd. Şti.’den sipariş usulü Ar-Ge projesi gerçekleştirilmesine yönelik sipariş almış ve hazırladığı proje 5746 sayılı Kanun kapsamında uygun bulunmuştur. (AB) A.Ş. 2024 yılında proje kapsamında

5.000.000 TL harcama yapmış ve bu harcamaları “263-Araştırma ve Geliştirme Giderleri” hesabında izlemiştir. Buna göre, mükellefin projeye başladığı tarihten hesap dönemini sonuna kadar yapmış olduğu Ar-Ge harcamaları enflasyon düzeltmesine tabi tutulurken, her bir aya ilişkin harcamanın, gerçekleştiği ay sonu dikkate alınmak suretiyle düzeltme

işlemine tabi tutulması gerekmektedir. 31/12/2024 tarihi itibarıyla düzeltme işlemine tabi tutulan 263 nolu hesabın alt hesabında izlenen düzeltme farkı tutarı 1.000.000 TL’dir. Dolayısıyla mükellefin 2024 hesap dönemi için indirim konusu yapabileceği Ar-Ge harcama tutarı 5.000.000 TL olarak dikkate alınacak olup, bu hesaba uygulanan 1.000.000 TL düzeltme farkı indirim konusu yapılamayacaktır.

15.    İndirimli kurumlar vergisi uygulaması kapsamında enflasyon düzeltmesi sonrası bilançonun aktifinde izlenen harcamalara ilişkin düzeltme farklarının yatırıma katkı tutarının hesabında dikkate alınacak mı?

  • İndirimli kurumlar vergisi uygulaması kapsamında enflasyon düzeltmesi sonrası bilançonun aktifinde izlenen harcamalara ilişkin düzeltme farklarının yatırıma katkı tutarının hesabında dikkate alınmayacak ve bu farklar indirimli kurumlar vergisi uygulamasına konu edilmeyecektir.
    • Örnek 2: (DE) A.Ş. 1/9/2024 tarihinde teşvik belgesine bağlanan yatırım harcamalarına başlamış olup, bu kapsamda hesap dönemi içerisinde 1.000.000 TL tutarında makine- teçhizat alımı gerçekleştirmiştir. Mükellef kurum adına düzenlenen teşvik belgesinde toplam harcama tutarı 10.000.000 TL, yatırıma katkı oranı ise %30 ’dur. Mükellefin aktifinde izlediği makine-teçhizatın dönem sonu enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan düzeltme farkı tutarı ise 80.000 TL ’dir. Buna göre, mükellefin teşvik belgesi kapsamında alımını gerçekleştirdiği makine-teçhizat için yatırıma katkı tutarı

(1.000.000*%30=) 300.000 TL olarak dikkate alınacaktır. Söz konusu hesabın dönem                                                                                                    10 sonu düzeltilmesinden kaynaklanan fark tutarı olan 80.000 TL ise yatırıma katkı tutarına dahil edilmeyecektir.

16.   Enflasyon düzeltmesi sonrası oluşan kar veya zararların istisna kazançlara tekabül eden kısmı nasıl tespit edilecek?

  • Enflasyon düzeltmesi sonrası oluşan kar veya zararların istisna kazançlara tekabül eden kısmını tespit edeceklerdir. Bu tespit sonrası istisna kazançlara isabet eden enflasyon düzeltmesi karları vergiye tabi matrahın tespitinde dikkate alınmayacakken, Kurumlar Vergisi Kanununun 5/3 maddesi kapsamında istisna faaliyetlere tekabül eden enflasyon düzeltmesi zararları da kazancın tespitinde gider konusu yapılamayacaktır.
    • Örnek 3: (HD) Ltd. Şti. 2024 yılında 10.000.000 TL kazanç elde etmiştir. Bu kazancın

4.000.000 TL kısmını istisna kapsamındaki serbest bölge kazancı oluşturmaktadır. Mükellef 31/12/2024 tarihli bilançosunu enflasyon düzeltmesine tabi tutmuş ve yapılan düzeltme işlemi neticesinde 1.000.000 TL enflasyon düzeltmesi karı ortaya çıkmıştır. Mükellef kurum, enflasyon düzeltmesi karına ilişkin olarak istisna kapsamında olan serbest bölge kazancına isabet eden kısmını vergiye tabi kazancının tespitinde dikkate almayacaktır. Bu kapsamda, (HD) Ltd. Şti., istisna kazançları ile istisna dışı kazançlarına ait hasılatlarının birbirine oranını kullanmak suretiyle dağıtım anahtarı oluşturmuş ve istisna kazançlara ilişkin hasılatın tüm hasılata oranını

(8.000.000/40.000.000)*100=%20 olarak hesaplamıştır. Buna göre, (HD) Ltd. Şti. ’nin dönem sonundaki 1.000.000 TL enflasyon düzeltmesi karının %20’si olan 200.000 TL istisna kazanca tekabül eden enflasyon düzeltmesi karı olarak dikkate alınacak ve bu tutar vergiye tabi kazancın tespitinde matraha dahil edilmeyecektir. Kalan enflasyon düzeltmesi karı olan 800.000 TL’nin ise vergi matrahına dahil edileceği tabiidir.

  • Örnek 4: Örnek 3’de (HD) Ltd. Şti. ’nin aynı durumda 1.000.000 TL enflasyon düzeltmesi zararının olması halinde, mükellef kurum enflasyon düzeltmesi zararına ilişkin olarak istisna kapsamında olan serbest bölge kazancına isabet eden kısmını vergiye tabi kazancının tespitinde dikkate almayacaktır. Bu kapsamda mükellef, istisna kazançları ile istisna dışı kazançlarına ait hasılatlarının birbirine oranını kullanmak suretiyle dağıtım anahtarı oluşturmuş ve istisna kazançlara ilişkin hasılatın tüm hasılata oranını (8.000.000/40.000.000)*100=%20 olarak hesaplamıştır. Buna göre, (HD) Ltd. Şti. ’nin dönem sonundaki 1.000.000 TL enflasyon düzeltmesi zararının

%20’si olan 200.000 TL istisna kazanca tekabül eden enflasyon düzeltme zararı olarak dikkate alınacak ve Kurumlar Vergisi Kanununun 5/3 maddesi uyarınca bu tutar vergiye tabi kazancın tespitinde indirim konusu yapılamayacaktır.

17- Finansman gider kısıtlamasında hangi bilanço dikkate alınacak?

  • 2023 hesap dönemine ilişkin finansman gider kısıtlaması uygulamasında;
    • – 2023 hesap dönemi için düzeltilmemiş bilançolardaki öz kaynak/yabancı

kaynak tutarlarının dikkate alınarak hesaplama yapılacak,                                   11

  • – 1/1/2024 tarihinden sonraki geçici vergi dönemleri dahil dönem sonlarında düzeltilmiş bilançolardaki tutarlar dikkate alınarak
    • finansman gider kısıtlamasının hesaplama yapılacaktır.

Örnek 6: (MN) A.Ş.’nin 31/12/2023 tarihli düzeltme öncesi bilançosundaki öz kaynaklar toplamı 800.000 TL yabancı kaynaklar toplamı ise 1.000.000 TL’dir. Mükellef kurumun bu tarihteki düzeltilmiş bilançosundaki öz kaynaklar toplamı 2.000.000 TL, yabancı kaynaklar toplamı ise 1.200.000 TL olarak tespit edilmiştir. Buna göre, 2023 hesap dönemi sonuna ilişkin finansman gider kısıtlaması uygulamasında düzeltme öncesi bilançolarda yer alan, öz kaynak (800.000 TL), yabancı kaynak (1.000.000 TL) tutarları dikkate alınacaktır. Diğer taraftan, 1/1/2024 tarihinden itibaren geçici vergi dönemleri dahil hesap dönemleri sonlarında, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş bilançolardaki yabancı kaynak ve öz kaynak tutarları üzerinden söz konusu hesaplamaların yapılması gerektiği tabiidir.

Kaynak: Mental YMM ve Denetim Hiz. A.Ş.

İlgili Konular

Scroll to Top