1-DÜZELTME BEYANNAMESİ

Kanuni Süresi İçerisinde Düzeltme Beyannamesi Verilmesi

Kanuni süresi içerisinde herhangi bir nedenle beyan edilecek olan düzeltme beyannamesinde dikkat etmemiz gereken husus, matrah artırıcı veya matrah azaltıcı bir unsurun bunulup bulunmadığıdır.

Kanuni Süresi İçerisinde Matrah Artırıcı Etkisi Olan Düzeltme Beyannamesi 

Kanuni süresi içerisinde matrah artırıcı etkisi olan düzeltme beyannamesi verilmesi durumunda, düzeltme beyannamesi daha önce beyan edilen beyannameyi de kapsayacak şekilde doldurulup; ”Özel Onay” ile birlikte DZT seçeneği seçilerek beyan edilir. Bu durumda herhangi bir usulsüzlük veya vergi ziyaı cezası uygulanmayacak olup, sadece ödenecek vergi tutarı tahakkuk edecektir.

Kanuni Süresi İçerisinde Matrah Azaltıcı Etkisi Olan Düzeltme Beyannamesi

Kanuni süresi içerisinde matrah azaltıcı etkisi olan düzeltme beyannamesi verilmesi durumunda, düzeltme beyannamesi daha önce beyan edilen beyannameyi de kapsayacak şekilde doldurulup ”Özel Onay” ile birlikte DZT seçeneği seçilerek beyan edilir. Matrah azaltıcı, zarar artırıcı ya da indirimleri artırıcı düzeltme beyannamesi verilmesinde, yapılacak işlemler hakkında 238 sayılı VUK Genel Tebliği’nde açıkça belirtildiği üzere, “kanuni süresi içinde kendiliğinden verilen ve matrah azaltıcı nitelikte olan ek beyannameler için hiçbir işlem yapılmaksızın incelemeye sevk edilecek ve inceleme sonucuna göre işlem yapılacaktır.” denilmektedir. Ancak, düzeltme beyannamesinin mükellef tarafından haklı bir nedene veya bir hataya dayandığının belgelendirilmesi ya da mükellefçe verilen yazılı izahatın vergi dairesi müdürlüğünce yeterli görülmesi halinde, miktarına bakılmaksızın kabul edilecek ve bu düzeltme beyannameleri incelemeye sevk edilmeyecektir. Böyle bir durumda ilk alınan tahakkuk tutarının ödenmemesi ve düzeltme beyannamesi tahakkukunun ödenmesi, mutlaka konuyu detaylı olarak vergi dairesine dilekçe ile açıklayarak ilk tahakkukun iptal ettirilmesi gerekmektedir. Bu noktada her iki tahakkukun da damga vergisinin ödenmesi gerektiği unutulmamalıdır.

Kanuni Süresinden Sonra Düzeltme Beyannamesi Verilmesi

Kanuni Süresinden Sonra Matrah Artırıcı Etkisi Olmayan Düzeltme Beyannamesi

Kanuni süresinden sonra verilen matrah artırıcı etkisi olmayan düzeltme beyannamesi önceki beyannamede beyan edilen bilgileri de kapsayacak şekilde düzenlenir. Beyannamede ödeme çıkmaz ise pişmanlık talep edilemez, ”Özel Onay” ile birlikte KSS ve DZT seenekleri beraber seçilerek beyanname verilir. Bu durumda herhangi bir ceza tahakkuk etmeyecek olup, sadece damga vergisi ödemesi çıkacaktır. Ancak, düzeltme beyannamesinin önceki beyanname veya beyannamelerdeki bilgileri kapsayacak şekilde olmaması halinde VUK’un 352. maddesinin ”II. Derece Usulsüzlük” başlıklı fıkrasının 7 numaralı bendine göre usulsüzlük cezası kesilmektedir. 

Kanuni Süresinden Sonra Matrah Artırıcı Etkisi Olan Düzeltme Beyannamesi 

Kanuni süresinden sonra verilen matrah artırıcı etkisi olan düzeltme beyannamesi daha önce beyan edilen beyannameyi de kapsayacak şekilde düzenlenir. Beyannamede ödeme çıkar ve firmanın yukarıda bahsettiğimiz pişmanlık şartlarını sağlaması durumunda ”Özel Onay” ile PIS ve DZT seçenekleri birlikte seçilerek beyanname beyan edilir. Pişmanlık talepli bir düzeltme beyannamesi verildiği için herhangi bir vergi ziyaı veya usulsüzlük cezası tahakkuk etmeyecek olup, sadece gecikme zammı hesaplanacaktır.

Pişmanlık ile beyanname verdiğimiz için sistem bizi uyarmakta, pişmanlık şartlarını taşıdığımız varsayılarak indirim yapıldığını; pişmanlık şartlarını taşımadığımız anlaşılırsa, beyannamenin kanuni süresinden sonra verilen beyanname kabul edilerek 1. Derece 2 kat usulsüzlük cezası ile vergi ziyaı cezasının %50’si kıyaslanarak miktar itibarı ile en ağır olanın uygulanacağını bildirmektedir.

Muhsgk beyannamasinin hem sgk hem vergi tarafıyla ilgili kanuni süresinden sonra matrah artırıcı bir düzeltme veriliyorsa SGK tarafı ilgili SG Merkezi tarafından da onaylanması gerekiyor.

Kanuni Süresinden Sonra Matrah Azaltıcı Etkisi Olan Düzeltme Beyannamesi Verilmesi

Kanuni süresinden sonra matrah azaltıcı etkisi olan düzeltme beyannamesi verilmesi durumunda, düzeltme beyannamesi daha önce beyan edilen beyannameyi de kapsayacak şekilde doldurulup, ”Özel Onay” ile birlikte KSS ve DZT seçenekleri seçilerek beyan edilir. 

Matrah azaltıcı, zarar artırıcı ya da indirimleri artırıcı düzeltme beyannamesi verilmesinde, yapılacak işlemler hakkında 238 sayılı VUK Genel Tebliği’nde açıkça belirtildiği üzere “kanuni süresi içinde kendiliğinden verilen ve matrah azaltıcı nitelikte olan ek beyannameler için hiçbir işlem yapılmaksızın incelemeye sevk edilecek ve inceleme sonucuna göre işlem yapılacaktır.” denilmektedir. Ancak düzeltme beyannamesinin mükellef tarafından haklı bir nedene veya bir hataya dayandığının belgelendirilmesi ya da mükellefçe verilen yazılı izahatın vergi dairesi müdürlüğünce yeterli görülmesi halinde miktarına bakılmaksızın kabul edilecek ve bu düzeltme beyannameleri incelemeye sevk edilmeyecektir. Böyle bir durumda konuyu birdilekçe ile detaylı olarak vergi dairesine açıklayarak düzeltme beyannamesi ile tahakkuk eden verginin ödenmemesi ve fazla ödenen verginin iadesi talep edilmelidir.  Bu noktada her iki tahakkukun da damga vergilerinin ödenmesi gerektiği unutulmamalıdır. 

İhtirazi Kayıtla Beyan (IHT)​

Yine düzeltme beyannamesi verirken karşımıza çıkan; ancak birçoğumuzun kullanmadığı bir seçenek olan ihtirazi kayıtla beyanname çok kapsamlı bir konu olmakla birlikte kısaca özetlemeye çalışalım.

Vergi Usul Kanunu’nun 378. maddesinin 2. fıkrasına göre mükellefler beyan ettikleri matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere karşı dava açamazlar. Vergi Usul Kanunu’nun hükmü bu olmasına rağmen, Danıştay muhtelif kararlarıyla öteden beri mükelleflerin beyanlarına karşı dava açabilecekleri esasını getirmiştir, bu esasa ihtirazi kayıtla beyan usulü denilmektedir. Maliye Bakanlığı, vergi dairesinin işlemlerini, Vergi Daireleri İşlem Yönergesi’nin vergilendirme bölümü ile ilgili 58. maddesinde yönlendirmiştir.

Kanun’un 58. maddesinde “İhtirazi Kayıtla Verilen Beyannameler Üzerine Yapılacak İşlemler” başlığı altında mükelleflere kanuni gerekçe gösterilerek beyan edilen matrah veya matrah kısmı üzerinden tarh edilen vergiye dava hakkının saklı tutulması yolunda beyannameye yazılı nota ihtirazi kayıt adı verildiğini belirtmiş, bu beyannamelere yapılan itirazı, Vergi Usul Kanunu’nda olmamasına rağmen kabul ettiği ve uygulamayı bu yönde yönlendirdiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, beyannamenin ihtirazi kayıtla verilmesinin gerekçelerini gösteren bir ihtirazi kayıt dilekçesinin de beyanname verme süresi içinde vergi dairesine verilmesi gerekir.

2-KANUNİ SÜRESİNDEN SONRA BEYANNAME VERİLMESİ

Kanuni süresi içerisinde herhangi bir nedenle beyan edilemeyen beyanname bildirilirken, yukarıda olduğu gibi beyannamede dikkat etmemiz gereken husus, beyannamede ödeme çıkıp çıkmadığıdır.

Kanuni Süresinden Sonra Beyan Edilecek Ödeme Çıkmayan Beyanname

• Kanuni süresinden sonra beyan edilen ödeme çıkmayan beyannameler ”Özel Onay” ile birlikte KSS seçeneği seçilerek beyan edilir.
  
  Bu seçimler yapıldıktan sonra “Mükellef Grubu” seçilir. Bu tercihin ardından aynı ekranda indirim talebi ile ilgili aşağıdaki iki kutucuk görülecektir. Bu kutucuklardan yalnızca bir tanesinin seçilmesi gerekmektedir. Eğer indirim talebinde bulunulmazsa, beyannamenin onaylandığı günü takip eden 30 gün içerisinde uzlaşma talebinde bulunulabilir.
    
• 213 sayılı VUK 352. madde kapsamında kesilen cezaya ilişkin aynı kanunun 376. maddesine istinaden ceza indirimi talep ediyorum.
   
• 213 sayılı VUK Mükerrer 355. madde kapsamında kesilen cezaya ilişkin aynı kanunun 376. maddesine istinaden ceza indirimi talep ediyorum.
   
  Bu seçenekler VUK’un”Vergi Ziyaı, Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezalarında Vergi İndirimi” başlıklı 376. maddesinden ve VUK’un 352. ile mükerrer 355’inci maddelerindeki cezalardan indirimli olarak yararlanılmasını sağlar.
  
  Mükerrer 355. madde kapsamında kesilecek özel usulsüzlük cezası, beyannamenin kanuni verme süresi geçtikten sonraki 30 gün içinde verilmesi durumunda 1/10 oranında, bu sürenin  dolmasını takip eden 30 gün içinde verilmesi durumunda ise 1/5 oranında kesilmektedir.
  
  352. madde kapsamında beyanname gönderilirse 2 kat 1. Derece Özel Usulsüzlük Cezası kesilecektir. , Beyan süresini takip eden 15 gün içerisinde verilmesi durumunda ise 2. Derece Özel Usulsüzlük Cezası uygulanacaktır.​
  
  Mükelleflerin kesilecek ceza sonrasında yargı yoluna gidecek olmaları durumunda, hangi seçeneği seçmeleri gerektiğine karar verme noktasında son yıllarda alınan yargı kararlarını incelemelerinde fayda vardır.

Kanuni Süresinden Sonra Beyan Edilecek Ödeme Çıkan Beyanname

Kanuni süresinden sonra beyan edilen ödeme çıkan beyannameler yukarıda bahsettiğimiz pişmanlık şartlarını taşıması durumunda ”Özel Onay” ile birlikte PIS seçeneği seçilerek beyan edilir.  

Bu seçimler yapıldıktan sonra “Mükellef Grubu” seçilir. Bu tercihin arkasından aynı ekranda aşağıdaki iki kutucuk görülecektir. Bu kutucuklardan yalnızca bir tanesinin seçilmesi gerekmektedir. Eğer indirim talebinde bulunulmazsa beyannamenin onaylandığı günü takip eden 30 gün içerisinde uzlaşma talebinde bulunulabilir.

• 213 sayılı VUK 352. madde kapsamında kesilen cezaya ilişkin aynı kanunun 376. maddesine istinaden ceza indirimi talep ediyorum.
• 213 sayılı VUK mükerrer 355. madde kapsamında kesilen cezaya ilişkin aynı kanunun 376. maddesine istinaden ceza indirimi talep ediyorum.

Bu seçenekler VUK’un ”Vergi Ziyaı, Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezalarında Vergi İndirimi” başlıklı 376. maddesinden ve VUK’un 352. ve mükerrer 355. maddelerindeki cezalardan indirimli olarak yararlanmamızı sağlar. 

Mükerrer 355. madde kapsamında kesilecek özel usulsüzlük cezası, beyannamenin kanuni verme süresi geçtikten 30 gün içinde verilmesi durumunda 1/10 oranında, bu sürenin dolmasını takip eden 30 gün içinde verilmesi durumunda 1/5 oranında kesilmektedir. 

352. madde kapsamında beyanname gönderilirse 2 kat 1. Derece Özel Usulsüzlük cezası , beyan süresini takip eden 15 gün içerisinde verilmesi durumunda ise 2. Derece Özel Usulsüzlük uygulanacaktır.

Mükelleflerin kesilecek ceza sonrasında yargı yoluna gidecek olmaları halinde, hangi seçeneği seçmeleri gerektiğine karar verme noktasında son yıllarda alınan yargı kararlarını incelemesinde fayda vardır.

Ayrıca, verginin normal vade tarihinden itibaren ödemenin geciktiği her ay ve kesri için pişmanlık zammı hesaplanır. Pişmanlık şartlarını taşıdığımız için esas verginin %50’si oranında vergi ziyaı cezası kesilmeyecektir.

Beyannameleri özel onay ile göndermemiz gerektiği durumlarda yukarıda detaylarını açıkladığımız KSS, PIS ve DZT’nin dışında beyanname üzerinde DVM, IHT ve STK seçenekleri bulunmaktadır.